CHUYÊN ĐỀ
“CÁC BƯỚC HƯỚNG DẪN HỌC SINH LỚP 8 GIẢI CÁC BÀI TẬP CƠ BẢN CHƯƠNG I TRONG CHƯƠNG TRÌNH VẬT LÍ 8 ”
I.Đặt vấn đề:
Môn Vật lý trong chương trình THCS được chia làm hai giai đoạn:
-Giai đoạn 1:Lớp 6 đến lớp 7
-Giai đoạn 2:Lớp 8 đến lớp 9
Trong giai đoạn 1 từ lớp 6 đến lớp 7 do giai đoạn tư duy của học sinh còn hạn chế, vì vậy ở giai đoạn này chương trình chỉ đề cập đến những hiện tượng vật lý quen thuộc liên quan đến cuộc sống hàng ngày mà các em thường gặp, phần bài tập cũng chủ yếu là những bài tập định tính.
Còn ở giai đoạn 2 từ lớp 8 đến lớp 9 học sinh đã có một số kiến thức cơ bản về các hiện tượng vật lý đã học ở lớp dưới và ý thức học tập của các em cũng cao hơn. Do đó chương trình vật lý ở giai đoạn này phải có những yêu cầu cao hơn và bài tập chủ yếu là bài tập định lượng. Vì vậy việc học sinh vận dụng kiến thức đã học vào việc giải bài tập cũng cao hơn so với giai đoạn 1. Nhưng làm thế nào để học sinh vận dụng kiến thức để giải bài tập là yêu cầu cần thiết đối với học sinh vì vậy để học sinh giải được bài tập là hết sức quan trọng. Sau đây tôi có một số biện pháp gợi ý để giúp học sinh có thể giải tốt các bài tập hơn của chương trình vật lý lớp 8.
II.Giải quyết vấn đề:
1.Kết quả điều tra:
Thông qua bài tập kiểm tra 15 phút có dạng như sau:
Một ôtô trong 3 giờ chạy được một quảng đường 120km. Tính vận tốc của ôtô đó.
Cách làm bài này như sau:
Tóm đề:
t=3h
s=120km

=?

Giải:
Vận tốc của ôtô:
Ap dụng công thức:


Thông qua bài tập này tôi đã thống kê số liệu học sinh làm đạt yêu cầu từng lớp như sau:
STT
Lớp
Tổng số học sinh
Số học sinh làm đạt
Tỉ lệ (%)

1
81
35
10
28

2
82
35
12
34

3
83
20
5
25

4
84
22
4
18

Tổng:
4
112
31
28

Từ kết quả trên ta thấy học sinh vận dụng kiến thức đã học vào việc giải bài tập còn rất yếu. Vì vậy làm thế nào để học sinh giải được những bài tập cơ bản của chương trình vật lý 8 để nâng cao chất lương học tập. Sau đây tôi xin đưa ra một số phương pháp khi tiến hành giải các bài tập.
2.Biện pháp thực hiện:
2.1.Dạng bài tập áp dụng công thức:



a.Các bước thực hiện giải bài tập:
Để giải bài tập này học sinh cần thực hiện các bước sau:
-Đọc kỹ đề và làm sao phải biết được các đại lượng mà đề đã cho.
-Các đại lượng này được dùng những kí hiệu nào để tóm tắc đề (kí hiệu các đại lượng đã cho và các đại lượng cần tìm
-Vận dụng công thức đã học để giải:
+Đặt lời giải phù hợp với yêu cầu của đề.
+Ap dụng công thức, thay số tương ứng với từng đại lượng
+Đáp số cụ thể.
b.Cách giải cụ thể:
-Các đại lượng của đề cho:
+Thời gian: 2 giờ
+Quảng đường đi được 10km
+Tính vận tốc của người đi xe đạp.
Các đại lượng này được kí hiệu- tóm đề:
(2 giờ: t=2h
(Quãng đường 10m: s= 10km
(Vận tốc: v=?(Km/h)
Tóm đề:
t=2h
s=10km
v=?


Giải
Vận tốc của người đi xe đạp
Ap dụng công thức:


Đáp số:

2.2.Dạng bài tập chuyển đổi dựa vào công thức chính:



a.Các bước thực hiện giải bài tập:
Để giải bài tập này học sinh cần thực hiện các bước sau:
-Đọc kỹ đề để xác định được các đại lượng của đề đã cho.
-Các đại lượng này được dùng những kí hiệu nào để tóm tắc đề (kí hiệu các đại lượng đã cho và các đại lượng cần tìm
-Vận dụng công thức chính để dễ suy ra công thức phụ (đại lượng cần tìm trong công thức chính).
+Đặt lời giải phù hợp với yêu cầu của đề.
+Vận dụng công thức suy ra đại lượng cần tìm trong số tương ứng các đại lượng.
+Đáp số cụ thể.
b.Cách