Phòng GD & ĐT Tân Châu
Trường THCS Lê Lợi

Môn: KHTN 6 Cánh Diều
GV: Nguyễn thị Thu Lam

Khi đi trên
sàn nhà trơn
ướt, ta có thể
bị trượt ngã.

Em hãy giải thích
tại sao?

I. Lực ma sát là gì?

Hình 44.1 Thí nghiệm về lực ma sát

Lực do mặt bàn tác dụng lên bề mặt miếng gỗ tiếp xúc với
mặt bàn làm miếng gỗ thay đổi chuyển động.Lực ma sát

1. Lực ma sát là lực tiếp xúc
hay lực không tiếp xúc?

2. Xác định phương, chiều
của lực ma sát?

Lực ma sát là lực tiếp xúc xuất hiện ở bề
mặt tiếp xúc giữa hai vật.

Khi bóp phanh
mạnh, bánh xe
ngừng quay và
trượt trên mặt
đường.

Giữa mặt đường và bánh xe có xuất hiện
lực ma sát không? Nếu có theo em đây là
lực ma sát gì?

Bài 28: LỰC MA SÁT

II. Lực ma sát nghỉ và lực ma sát trượt?
1. Lực ma sát nghỉ

Xuất hiện khi vật đang đứng yên
nhưng chịu tác dụng của ngoại
lực để cản trở xu hướng chuyển
động của vật
Fk
Fms

Mặc dù có lực kéo tác dụng lên vật nặng nhưng vật vẫn
đứng yên.

II. Lực ma sát nghỉ và lực ma sát trượt?
1. Lực ma sát nghỉ

Fk

Độ lớn: Fmsn= Fk

Fms nghỉ

Lực ma sát nghỉ giữ cho vật đứng yên ngay cả khi
nó bị kéo hoặc đẩy.
Độ lớn: Fmsn= Ftd

Bài 28: LỰC MA SÁT

II. Lực ma sát nghỉ và lực ma sát trượt?
1. Lực ma sát nghỉ

Vai trò của lực ma sát nghỉ

II. Lực ma sát nghỉ và lực ma sát trượt?
2. Lực ma sát trượt

Fk

Fms trượt

2.1.Sự xuất hiện của lực ma sát trượt:

Lực ma sát trượt là lực xuất hiện khi vật
trượt trên bề mặt của vật khác

Bài 28: LỰC MA SÁT
2. LỰC MA SÁT TRƯỢT
2. 2.Đặc điểm:
a. Điểm đặt: Tại vật, trong phần tiếp xúc giữa 2 vật.
b. Phương - chiều: cùng phương và ngược chiều
với lực kéo hoặc đẩy của vật.
Fmst

Fmst

v

A

A

Fk

Bài 28: LỰC MA SÁT
I. LỰC MA SÁT TRƯỢT
1.Sự xuất hiện của lực ma sát trượt:
2. Đặc điểm:
c. Độ lớn lực ma sát trượt:
Không phụ thuộc vào diện tích tiếp xúc

A

A

Bài 28: LỰC MA SÁT
I. LỰC MA SÁT TRƯỢT
1.Sự xuất hiện của lực ma sát trượt:
2. Đặc điểm:
c. Độ lớn lực ma sát trượt:
Không phụ thuộc vào tốc độ của vật.
A
v lớn
A
v nhỏ

Bài 28: LỰC MA SÁT
I. LỰC MA SÁT TRƯỢT
1.Sự xuất hiện của lực ma sát trượt:
2. Đặc điểm:
c. Độ lớn lực ma sát trượt:
Tỉ lệ với áp lực tác dụng lên mặt tiếp xúc.
A

Quả nặng

A

Bài 28: LỰC MA SÁT
I. LỰC MA SÁT TRƯỢT
1.Sự xuất hiện của lực ma sát trượt:
2. Đặc điểm:
c. Độ lớn lực ma sát trượt:
Phụ thuộc vào chất liệu
A

A

Bài 28: LỰC MA SÁT
I. LỰC MA SÁT TRƯỢT
1.Sự xuất hiện của lực ma sát trượt:
2. Đặc điểm:
c. Độ lớn lực ma sát trượt:
Phụ thuộc vào tình trạng bề mặt tiếp xúc
A

A

Bài 28: LỰC MA SÁT
I. LỰC MA SÁT TRƯỢT
1.Sự xuất hiện của lực ma sát trượt:
2. Đặc điểm:
c. Độ lớn lực ma sát trượt:
- Không phụ thuộc vào diện tích tiếp xúc và tốc độ
của vật
- Tỉ lệ với áp lực tác dụng lên mặt tiếp xúc.
- Phụ thuộc vào chất liệu và tình trạng bề mặt tiếp xúc

II. Lực ma sát nghỉ và lực ma sát trượt?
1. Lực ma sát nghỉ
Lực ma sát nghỉ trong đời sống và kĩ thuật:

a. Bàn chân và mặt đường

b. Hàng hóa và băng chuyền

II. Lực ma sát nghỉ và lực ma sát trượt?
2. Lực ma sát trượt
Lực ma sát trượt trong đời sống và kĩ thuật:

a. Lưỡi dao và đá mài

c. Thanh trượt và mặt băng

b. Thanh gỗ và dao tiện

d. Dây curoa và bánh truyền

Bài 28: LỰC MA SÁT
2. LỰC MA SÁT TRƯỢT
2.1.Sự xuất hiện của lực ma sát trượt:
2.2. Đặc điểm:
2.3. Ma sát trượt có lợi và có hại:
Hại: bào mòn các chi tiết máy
Lợi: phanh xe để giảm
móc thường xuyên bị cọ xát
tốc độ…
 phải bôi trơn.

Bài 28: LỰC MA SÁT
3. LỰC MA SÁT LĂN
Xuất hiện khi một vật lăn trên bề mặt vật khác để cản trở
chuyển động lăn của vật

Bài 28: LỰC MA SÁT
3. LỰC MA SÁT LĂN

Fđẩy
Fms
 Lực ma sát lăn có đặc điểm
giống đặc điểm của lực ma sát
Fđẩy
trượt nhưng
hệ số ma sát lăn
nhỏ hơn hệ số maF sát trượt
ms
hàng chục lần.

Bài 28: LỰC MA SÁT
2. LỰC MA SÁT TRƯỢT
3. LỰC MA SÁT LĂN
Vai trò của lực ma sát lăn

Sự khác nhau giữa trục bánh xe
bò ngày xưa và trục bánh xe
đạp, xe ô tô ngày nay là trục
bánh xe ngày nay có ổ bi còn
trục bánh xe bò không có ổ bi.
Con người mất hàng chục
thế kỉ để phát minh ra ổ bi
tạo nên sự khác nhau đó.
Việc phát minh ra ổ bi có ý
nghĩa như thế nào đối với
khoa học và công nghệ?

- Ổ bi có tác dụng làm giảm ma sát do thay ma sát
trượt bằng ma sát lăn của các viên bi.
- Nhờ sử dụng ổ bi đã giảm lực cản lên các vật
chuyển động làm cho máy móc hoạt động dể dàng,
hiệu quả cao góp phần thúc đẩy sự phát triển của
các ngành như động lực học, cơ khí, chế tạo máy…

III. Lực ma sát và bề mặt tiếp xúc
 Bề mặt một tắm kim loại rất nhẵn khi nhìn
bằng mắt thường nhưng qua kính hiển vi có thể thấy
gồ ghề với các chỗ lồi lõm đan xen nhau.
 Khi hai bề mặt áp
sát vào nhau, chúng cũng
gây ra lực ma sát. Nói
cách khác, tương tác giữa
hai bề mặt tiếp xúc tạo
nên ma sát giữa chúng.

IV. Ma sát và chuyển động
Trong cuộc sống, ma sát có thể cản trở
nhưng cũng có thể thúc đẩy chuyển động.
1. Làm giảm ma sát
Lực ma sát có hại khi làm cản trở chuyển
động của vật, ví dụ: Khi dùng cưa để cưa gỗ,
ma sát trượt giữa mặt gỗ và mặt lưỡi cưa cản trở
chuyển động của cưa, hay khi kéo, đẩy vật trên
mặt sàn...

Để làm giảm ma sát,
người ta dùng nhiều cách khác
nhau. Ví dụ:
Dùng dầu, mỡ được cho
vào giữa các bộ phần bằng kim
loại chuyển động trong động cơ
để làm giảm ma sát, giúp động
cơ hoạt động tốt hơn và giảm
hao mòn bề mặt bộ phận.
Thay chuyển động trượt
bằng chuyển động lăn.

2. Làm tăng ma sát
Lực ma sát cũng có
ích và có vai trò quan
trọng trong thế giới tự
nhiên và cuộc sống.
Nếu không có ma sát,
con người không thể đứng,
ngồi, đi bộ,...; ô tô, xe máy
không thể chuyển động.

Trong nhiều trường hợp,
ma sát thúc đẩy chuyện
động và ta cần tìm cách
tăng ma sát.

3. Ma sát và an toàn giao thông
Lực ma sát có vai trò quan
trọng trong giao thông. Lực ma sát
giữa bánh xe và mặt đường giữ cho
bánh xe lăn trên đường không bị
trượt.

3. Ma sát trong an toàn giao thông
1. Tại sao trên mặt lốp xe lại có các khía rãnh (hình
44.7)? Đi xe mà lốp có các khía rãnh đã bị mòn thì có an
toàn không? Tại sao?
lực ma sát
Khía rãnh trên vỏ lốp xe giúp tăng
…………………giữa
bánh xe và mặt đường khiến xe chuyển động nhanh thì
động năng …....................
dễ dàng
Đi xe mà lốp có các khía rãnh đã bị mòn
không an toàn lốp xe bị mòn đã làm giảm lực ma
thì…………………
sát giữa bánh xe và mặt đường khiến xe sẽ trơn trượt gây
tai nạn giao thông
…....................

3. Ma sát trong an toàn giao thông
2. Tại sao khi phanh gấp, lốp xe ô tô để lại một vệt đen
dài trên đường nhựa?
lực ma sát trượt
Khi phanh gấp,…..………………..giữa lốp
lốp xe bị mòn
xe và đường rất lớn do đó …………………và để
lại một
vệt đen dài trên đường nhựa.

Lực ma
sát nghỉ
giữ cho
vật đứng
yên ngay
cả khi nó
bị kéo
hoặc đẩy
Độ lớn:
Fmsn= Ftd

Lực ma sát
trượt là lực
xuất hiện khi
vật trượt trên
bề mặt của
vật khác

Khoanh tròn chữ cái đứng trước câu trả lời mà em chọn là “Đúng”

Câu 1: Trường hợp nào sau đây lực xuất hiện không phải là
lực ma sát?
A. Lực xuất hiện khi lốp xe trượt trên mặt đường.
B. Lực xuất hiện làm mòn đế giầy.
C. Lực xuất hiện khi lò xo bị nén hay bị dãn.
D. Lực xuất hiện giữa dây curoa với bánh xe truyền chuyển
động.

Câu 2: Lực ma sát trượt xuất hiện trong trường hợp nào
sau đây?
A. Ma sát giữa các viên bi với ổ trục xe đạp, xe máy.
B. Ma sát giữa cốc nước đăt trên mặt bàn với mặt bàn.
C. Ma sát giữa lốp xe với mặt đường khi xe chuyển động.
D. Ma sát giữa ma phanh với vành xe khi bóp nhẹ phanh.

Hiện tượng

Lực ma sát
xuất hiện

Tác dụng cản trở hay
thúc đẩy

Hiện tượng

Lực ma sát
xuất hiện

Tác dụng cản trở hay
thúc đẩy

Hãy chỉ ra lực ma sát trong các tình huống sau và nói rõ
nó có tác dụng cản trở hay thúc đẩy chuyển động.

tác dụng t

húc đẩy c
h

tác dụ
n g cả n

trở ch

uyển độn
g

uyển đ
ộng