BÀI 2 : MIỀ N CỔ TÍ CH

T R Ò C H Ơ I : N H A N H TAY, N H A N H M Ẳ T
Luật chơi: Lớp chia thành 4 đội,
quan sát tranh và gọi tên truyện
cổ tích. Đội nào phất cờ nhanh
nhất và trả lời đúng sẽ giành
được 10 điểm/ đáp án

Truyện cổ tích: Cây khế

T R Ò C H Ơ I : N H A N H TAY, N H A N H M Ẳ T

Truyện cổ tích: Chú Cuội cung
trăng

T R Ò C H Ơ I : N H A N H TAY, N H A N H M Ẳ T

Truyện cổ tích: Cây tre trăm
đốt

T R Ò C H Ơ I : N H A N H TAY, N H A N H M Ẳ T

Truyện cổ tích: Nàng Bạch Tuyết
và bảy chú lùn

T R Ò C H Ơ I : N H A N H TAY, N H A N H M Ẳ T

Truyện cổ tích: Cô bé bán diêm

NỘI DUNG BÀI HỌC
I. Tìm hiểu chung về truyện truyền thuyết
1. Khái niệm
2. Phân loại
3. Đặc trưng
II. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Đọc và tìm hiểu chú thích
2. Bố cục văn bản
III. Đọc hiểu văn bản
1. Nhân vật Sọ Dừa
2. Nhân vật cô út
IV. Tổng kết
1. Nội dung
2. Nghệ thuật

HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ KIẾN THỨC
I. Tìm hiểu chung về truyện truyền thuyết

Nhiệm vụ: Đọc phần Tri thức đọc hiểu trong SGK trang 37, 38
để nêu những hiểu biết về thể loại truyện cổ tích
1. Khái niệm của truyện cổ tích?
2. Hãy nêu đặc điểm của truyện cổ tích? Phân loại?

1. Khái niệm
Truyện cổ tích là loại hình tự sự dân
gian, chủ yếu sử dụng yếu tố nghệ
thuật kì ảo để thể hiện cái nhìn hiện
thực của nhân dân với đời sống, bộc
lộ quan niệm về đạo đức cũng như
công lí xã hội và ước mơ một cuộc
sống tốt đẹp hơn của nhân dân lao
động.

2. Đặc trưng truyện cổ tích

Truyện cổ tích xây dựng một thế giới hư cấu, kì ảo.

1

2
3

Truyện cổ tích xây dựng một thế giới hư cấu, kì ảo.
Truyện cổ tích có tính giáo huấn cao, mỗi câu chuyện
là một bài học về đạo đức, ứng xử, về lẽ công bằng,
thưởng phạt công minh.

3. Phân loại

Truyện cổ
tích

Cổ tích về loài
vật

Cổ tích thần kì

Cổ tích sinh
hoạt

Tiết : Văn bản

SỌ DỪA

CHIA SẺ CẶP ĐÔI
 Em đã bao giờ đánh giá người khác chỉ
qua hình thức bên ngoài chưa?
 Theo em cách đánh giá như thế có
chính xác không?
 Em hiểu như nào về nhan đề: Sọ Dừa?

I. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Đọc – tóm tắt truyện

1

4

Dựa vào hình ảnh, hãy
tóm tắt ngắn gọn
truyện cổ tích Sọ Dừa

3

2

5

6

2. Thể loại
Truyện cổ tích thần kì:
 Khái niệm: là loại truyện cổ tích có nội dung phong phú và số lượng nhiều nhất.
 Đặc trưng:

 Là sự tham gia của các yếu tố thần kì vào tiến trình phát triển của câu
chuyện.
 Thể hiện ước mơ cháy bỏng của nhân dân lao động về hạnh phúc gia
đình, về lẽ công bằng trong xã hội, về phẩm chất và năng lực tuyệt vời của
con người.

3. Bố cục
Đoạn 3:
Biến cố bị
hãm hại và
sự đoàn tụ
vợ chồng.

Đoạn 1: Sự
ra đời của
Sọ Dừa.

Đoạn 2: Sọ Dừa
cưới cô út, trở về
hình dáng tuấn
tú và thi đỗ trạng
nguyên.

II. Đọc hiểu chi tiết
1. Nhân vật Sọ Dừa

Thảo luận nhóm:
Nhóm 1, 2

Nhóm 3, 4

•Tìm những chi tiết miêu tả
ngoại hình của Sọ Dừa.
•Những chi tiết ấy tạo cho em
ấn tượng ban đầu như thế
nào về Sọ Dừa?

• Tài năng, phẩm chất của
Sọ Dừa được thể hiện
như thế nào? (Chuỗi hành
động của Sọ Dừa).

II. Đọc hiểu chi tiết
1. Nhân vật Sọ Dừa
a. Sự ra đời của Sọ Dừa
- Hai vợ chồng nghèo ngoài 50 tuổi vẫn chưa có con.
- Người vợ uống nước trong sọ dừa và mang thai.
- Sinh ra đứa bé không tay chân, tròn như quả dừa, “cứ lăn lông lốc trong
nhà, chẳng làm được việc gì”.
→ Nhận xét: Sự ra đời bất thường, tên nhân vật gắn với sự dị hình, dị dạng
ấy: Sọ Dừa.

II. Đọc hiểu chi tiết
1. Nhân vật Sọ Dừa

b. Tài năng, phẩm chất của Sọ Dừa.
- Phẩm chất:
+ Còn nhỏ thì ngoan ngoãn, biết
thương mẹ: nhận lời đến ở nhà phú
ông để chăn bò thuê.
+ Lớn lên: Tốt bụng, nhân hậu.
+ Khi có vợ: Thương yêu vợ, lo lắng,
dặn dò vợ phòng thân khi phải xa
nhau.

Ngoại
hình

Phẩm chất

Có sự đối lập trái ngược.
Là sự khẳng định tuyệt đối về con người bên
trong, đề cao giá trị chân chính của con người.
Thể hiện ước mơ về sự đổi đời của nhân dân
lao động.
Mở ra tình huống khác thường để câu chuyện
tiếp tục phát triển.

Em hãy nhận xét về ngoại
hình và tính cách của Sọ
Dừa? Qua đó, nhân dân ta
muốn thể hiện tư tưởng,
ước mơ gì?

2. Nhân vật cô Út
- Cô Út nhận biết thực chất sự đẹp đẽ của Sọ
Dừa nên bằng lòng lấy Sọ Dừa.
- Cô út hiền lành, thương người ngay cả khi
chưa biết gì về thực chất bên trong Sọ Dừa. Cô
đối xử tử tế với chàng, có lòng nhân hậu, thông
minh, giàu nghị lực…
=> Cô được phần thưởng đáng quý: bà Trạng.

3. Ước mơ của người lao động
- Kết thúc truyện:
+ Sọ Dừa được làm quan trạng và cùng cô út
được hưởng hạnh phúc.
+ Hai cô chị xấu hổ bỏ đi biệt xứ.
- Uớc mơ của nhân dân:
+ Mơ ước đổi đời.
+ Mơ ước công bằng.

III. Tổng kết
Nội dung: Truyện kể về nhân vật Sọ Dừa tuy có hình dạng xấu xí nhưng
thông minh, tài năng đã có một cuộc sống hạnh phúc.

Ý nghĩa: Đề cao giá trị đích thực, vẻ đẹp bên trong con người,
đề cao lòng nhân ái đối với người bất hạnh. Từ đó, Toát lên sức
sống mãnh liệt và tinh thần lạc quan của nhân dân lao động.

Nghệ thuật:
- Chi tiết tưởng tượng hoang đường (kì ảo), kể về nhân vật
người mang lốt vật hấp dẫn.

LUYỆN TẬP
THẢO LUẬN CẶP ĐÔI:
Hãy chỉ ra các yếu tố kì ảo được sử dụng
trong truyện Sọ Dừa. Theo em, các yếu tố kì
ảo trong truyện này có vai trò gì?

CÁC YẾU TỐ KÌ ẢO VÀ VAI TRÒ CỦA CÁC YẾU TỐ
KÌ ẢO TRONG TRUYỆN
Các yếu tố
kì ảo trong
truyện Sọ
Dừa

+ Sự thần kì trong việc người mẹ uống nước trong một cái sọ dừa
và về có thai.
+ Sọ Dừa sinh ra hình dáng xấu xí, tròn lăn lóc. 
+ Biến thành chàng trai khôi ngô tuấn tú thổi sáo.
+ Trở về hình người sau khi lấy vợ.
+ Dự đoán trước được tai họa xảy đến và đưa dao, đá, hai quả
trứng gà cho vợ.

Vai trò của +Khẳng định phẩm chất tốt đẹp bên trong lốt xấu xí của Sọ Dừa và
các yếu tố ước mơ của nhân dân
kì ảo  
+Tạo nên sự liên kết trong mạch truyện. 

LUYỆN TẬP
HOẠT ĐỘNG CÁ NHÂN:
1. Bài học rút ra qua truyện Sọ Dừa
2. Vẽ tranh một nhân vật trong truyện mà em yêu thích.
3. Vẽ sơ đồ tư duy tóm tắt văn bản

TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ SƠ ĐỒ VÀ TRANH VẼ
 

Mức độ
Tiêu chí

Thiết kế sơ đồ tư
duy về các truyện
cổ tích và bài thơ
của Lâm Thị Mỹ Dạ
trong SGK.
(10 điểm)
Vẽ tranh về một
nhân vật trong
truyện cổ tích vừa
học (10 điểm)

 

Mức 1

Sơ đồ tư duy chưa
đầy đủ nội dung
(5-6 điểm)

 

Mức 2

Sơ đồ tư duy đủ
nội dung nhưng
chưa hấp dẫn.
(7-8 điểm)

Các nét vẽ không
Các nét vẽ đẹp
đẹp và bức tranh
nhưng bức tranh
còn đơn điệu về
chưa thật phong
hình ảnh, màu sắc. phú.
(5-6 điểm)
(7-8 điểm)

 

Mức 3

Sơ đồ tư duy đầy
đủ nội dung và đẹp,
khoa học, hấp dẫn.
(9-10 điểm)
Bức tranh với nhiều
đường nét đẹp,
phong phú, hấp dẫn.
(9-10 điểm)

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
1. Ôn lại các đặc điểm của truyện cổ tích.
2. Ôn lại nội dung chính văn bản Sọ Dừa
3. Soạn văn văn bản: Em bé thông minh